Yatırım Sözlüğü

Ticaret Sicil Belgesi

Tacirlerin kurduğu şahıs veya sermaye şirketlerinin ticaret sicilinde kaydının bulunduğunu gösteren ve Ticaret / Ticaret ve Sanayi Odaları tarafından verilen destekleyici belgedir.

TİM

Türkiye İhracatçılar Meclisi’nin kısaltması olup, Türkiye ihracatının özel sektör kanadının en üst örgütü olarak ihracatçıları yurt içinde ve yurt dışında temsil eden kuruluştur.

TKDK

Avrupa Birliği’nin aday ve potansiyel aday ülkelere yönelik katılım öncesi yardım aracı kırsal kalkınma (IPARD) programı kapsamında sunduğu desteklerin ülkemizin 42 ilinde yürütülmesinden sorumlu olan Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumu’nun kısaltmasıdır.

TOBB

Türkiye Odalar ve Borsalar Birliğinin kısaltması olup, odalar ve borsalar arasındaki birlik ve dayanışmayı temin etmek, mesleğin genel menfaatlere uygun olarak gelişmesini sağlamak, oda ve borsa mensuplarının meslekî faaliyetlerini kolaylaştırmak, bunların birbirleriyle ve halk ile olan ilişkilerinde dürüstlüğü ve güveni hâkim kılmak üzere, meslek disiplinini ve ahlâkını korumak, ülkenin kalkınması, ekonominin gelişmesi için gerekli çalışmaları yapmak ve ilgili Kanunda belirtilen hizmetleri yerine getirmek amacıyla kurulan, tüzel kişiliğe sahip, kamu kurumu niteliğinde meslek üst kuruluşudur.

Toprak Koruma Kurulu

Her ilde Vali başkanlığında ve Tarım ve Orman İl Müdürü başkan yardımcılığında en az 9 üyeden oluşan, tarım arazilerinin korunması, geliştirilmesi ve verimli kullanılmasına yönelik proje geliştirme, inceleme, değerlendirme ve izleme yetkisi bulunan, tarım arazilerini korumak üzere gerekli tedbirleri almakla yetkili olan kuruldur.

TOSHP Öncelikli Ürün Listesi

Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından dış ticaret verileri, talep gelişimi, rekabet yoğunluğu gibi çeşitli kriterler dikkate alınarak belirlenen, orta-yüksek ve yüksek teknolojili sektörlerdeki ürünlerin ve bu sektörlerin gelişimi için kritik ürünlerin yer aldığı listedir.

TSE

Türkiye içinde yasal düzenlemelerle mecburî veya ihtiyatî tutulan Türk standartlarını her türlü madde ve mamüller ile usul ve hizmet açısından belirlemeye yetkili kurum olan Türk Standardları Enstitüsü’nün kısaltmasıdır.

TÜBİTAK

Ülkemizde akademik ve endüstriyel araştırma geliştirme çalışmalarını ve yenilikleri desteklemek amacıyla kurulan Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu’nun kısaltmasıdır.

TÜİK

Resmî istatistikleri belirlediği ulusal ve uluslararası standartlara göre derlemek ve yayımlamakla görevli olan Türkiye İstatistik Kurumu’nun kısaltmasıdır.

Türk Patent ve Marka Kurumu

Patentler, faydalı modeller, markalar, coğrafi işaretler, geleneksel ürün adları, tasarımlar ile entegre devre topoğrafyalarının tescilini ve bu hakların korunması ile ilgili işlemleri yürüten kamu kurumudur.

Turquality Programı

Ticaret Bakanlığı tarafından yürütülen, küresel arenada markalaşmak isteyen firmalara yönelik olan dünyanın ilk ve tek devlet destekli marka programıdır.

Tüzel kişi

Belli bir amacı gerçekleştirmek üzere kurulmuş ve bağımsız bir hukuki kişiliğe sahip; hak, varlık ve borçlara sahip olabilme kudreti olan kişi veya mal topluluğudur. Örnek: Limited şirket

Ur-Ge Destek Programı

Ticaret Bakanlığı tarafından ihracat yapan veya yapmayı düşünen benzer sektördeki işletmelere sunulan Uluslararası Rekabetçiliğin Geliştirilmesinin Desteklenmesi Programının kısaltmasıdır.

Üretim Akış Şeması

Yatırım teşvik belgesi başvurusu sırasında talep edilen ve yatırımcının mal ve hizmet üretim aşamalarını, her aşamada istihdam edilecek personel sayısını da belirterek gösterdiği şemadır.

Ürün Çeşitlendirme

Üretilen ürün çeşit sayısının artırılması amacıyla yatırım teşvik belgesi alındığını ifade eden yatırım cinsidir.

US-97 Kodu

Yatırım teşvik belgesi başvurusu sırasında işletmelerin üreteceği mal ve hizmeti tanımlayan “ulusal faaliyet ve ürün sınıflaması” ifadesinin kısaltmasıdır.

Uygulamalı Girişimcilik Eğitimi Programı

KOSGEB’in kendi işini kurmak isteyen girişimcilere sunduğu desteklerden faydalanmak isteyenlerin öncesinde katılmak zorunda oldukları eğitim programıdır.

Vade

İfa edilmemesi durumunda genellikle yaptırım öngörülen bir işin yapılması veya bir borcun ödenmesi için tanınan süredir.

Varlık Fonu

Ülkemizin öncelikli ve stratejik yatırımlarına kaynak sağlamak amacıyla kamuya ait olan varlıkları yöneten ve Cumhurbaşkanlığı’na bağlı olarak anonim şirket yapısında faaliyet gösteren fondur.

Vergi İndirim Oranı

Bölgesel teşvik uygulamaları kapsamında gerçekleştirilecek yatırımlarda, 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun 32/A maddesi çerçevesinde gelir veya kurumlar vergisinin, öngörülen yatırıma katkı tutarına ulaşıncaya kadar bölgeler bazında belirlenen oranlarda indirimli olarak uygulanmasını sağlayan destek unsurudur.

Vergi İndirimi Desteği

Vergi indirimi destek unsuru ihtiva eden bir yatırım teşvik belgesi kapsamında yatırım yapmakta olan bir yatırımcının, yatırım yapmakta olduğu bölgeye göre değişen oranlarda gelir veya kurumlar vergisini indirimli olarak ödeyebilmekte ve bu indirimden yine bölgeye göre değişen oranlardaki yatırıma katkı tutarına ulaşıncaya kadar yararlanmaya devam edebilmesidir.

Vergi Levhası

Vergi tarhına esas olan kazanç tutarları ile bunlara isabet eden vergi miktarlarını gösteren şekil ve içeriği Maliye Bakanlığı tarafından belirlenen belgedir.

Vergi Matrahı

Verginin hesaplanmasında esas alınan değer ya da miktardır. Matrahın üzerine bir vergi tarifesi uygulanarak vergi borcu hesaplanır. Vergi matrahları değer ve miktar esaslı olmak üzere iki çeşittir. Ad valorem matrah (değer esaslı) ekonomik unsurların değerleri esas alınarak hesaplanır ve bu matraha belirli bir vergi oranı belirlenir.Spesifik matrah ise (miktar esaslı) parasal değer düşük olan vergi konularında uygulanan bir matrahtır.

Vergi Muafiyeti

Aslen vergi kanunlarına göre vergi ödemekle yükümlü olan kişi ya da kişi gruplarının aynı ya da farklı vergi kanunlarıyla vergi dışında bırakılması işlemidir.

Verimlilik

Basit anlamda israf ve savurganlıktan uzak, kaynakları en uygun biçimde kullanarak üretmektir. Teknik anlamda verimlilik, "üretilen mal ve hizmet miktarı ile bu mal ve hizmet miktarının üretilmesinde kullanılan girdiler arasındaki oran” olarak tanımlanır ve ÇIKTI/GİRDİ olarak formüle edilir.

Yabancı/Dış Sermaye Kaynağı

İşletmelerin iç fon kaynaklarının yetersiz olduğu durumlarda bankalardan/finans kurumlarından ya da üçüncü şahıslardan vadeleri farklı olarak alınan sermaye kaynağını ifade etmektedir.

Yalın Üretim

Ürün ve hizmet yaratma sürecini israflardan arındırıp sadeleştirerek sunulan değeri mükemmelleştirmek ve bu yolla firma karlılığını arttırmak amacını taşıyan kavram, sistem ve teknikler bütünüdür.

Yapı Denetim İndirimi

Organize Sanayi Bölgeleri, Endüstri Bölgeleri, Teknoloji Geliştirme Bölgeleri, Serbest Bölgeler ve Sanayi Siteleri onaylı sınırı içerisinde yer alan tüm yapılar için yatırımcıların yapı denetim kuruluşlarına ödediği yapı denetim ücretini belirli bir oranda indirimli olarak ödemesi durumudur.

Yapı Kullanma İzin Belgesi (İskan Belgesi)

Yapımı biten bir inşaatın, kullanılabilir veya kısmen kullanılabilir olduğunu gösteren, inşa edilen yapının projede belirtildiği gibi yapıldığını belirten ruhsat makamı tarafından verilen belgedir.

Yapı Ruhsatı

İnşaat ruhsatı olarak da bilinen bu izin belgesi belediye ya da il özel idareleri ve bazı durumlarda Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından inşaata başlanmadan önce ruhsat talebinin imar planına ve yürürlükteki mevzuat hükümlerine uygunluğu sonucunda verilir. İmar Kanunu'na göre ruhsat alınması gerektirmeyen inşaatlar haricinde tüm yapıların inşaatına başlanmadan önce yapı ruhsatı alınması zorunludur. Yapı ruhsatı almayan inşaatlar kaçak yapı olarak cezai işlem görmektedirler.

Yatırım

Birikimlerin gelir sağlamak amacıyla kalıcı biçimde kullanılmasıdır

Yatırım Danışmanlığı

En geniş tabir ile, yatırımcıların herhangi bir yatırım aracı için gerçekleştirileceği çalışmalarda yazılı veya sözlü görüş ve tavsiyelerde bulunulmasıdır. Yatırım danışmanlığı ile yatırımcı planladığı yatırımın her sürecinde ihtiyaç duyduğu bilgi, yönlendirme, görüş alma ve planlama faaliyetleri için alanında uzman / yetkilendirilmiş / görevlendirilmiş kurum ve kuruluşlardan danışmanlık hizmeti almaktadır.

Yatırım Destek Ofisi (YDO)

Yatırım Destek Ofisi, yeni yatırımlar için gerekli bütün idari işlemleri mevzuat çerçevesinde gerçekleştiren, yatırımcılara danışmanlık hizmeti veren, bölgenin yatırım olanaklarını tanıtmak ve bilinirliğini artırmak için yurt içi ve yurt dışında çeşitli faaliyetlerde bulunarak bölgeye yatırım çekmeye çalışan, Kalkınma Ajansları bünyesinde kurulmuş bir birimdir.

Yatırım Fonları

Yatırım fonları; yetkili kuruluşlarca katılma belgesi karşılığında yatırımcılardan toplanan paralarla belge sahipleri hesabına, riskin dağıtılması ilkesi ve inançlı mülkiyet esaslarına göre çeşitli sermaye piyasası araçlarından oluşan ve portföyü işletmek amacıyla kurulan mal varlığıdır.

Yatırım Kredisi

Firmaların yatırım ihtiyaçlarının karşılanması ve bu kapsamda geliştirmeyi tasarladıkları projelerinin desteklenmesi amacıyla dış kaynaklardan temin edilen kredidir.

Yatırım Ortaklığı

Sermaye piyasası araçları ile ulusal ve uluslararası borsalarda veya borsa dışı organize piyasalarda işlem gören altın ve diğer kıymetli madenler portföyü işletmek üzere anonim ortaklık şeklinde ve kayıtlı sermaye esasına göre kurulan sermaye piyasası kurumlarıdır.

Yatırım Tamamlama Ekspertizi

Teşvik Belgeli yatırımların gerekli yükümlülükleri yerine getirererk tamamlanıp tamamlanmadığına dair evrak kontrolü ve yatırım yerinde inceleme yapılarak düzenlenen rapordur.

Yatırım Tamamlama Vizesi

Teşvik Belgeli Yatırımların gerekli yükümlülükleri yerine getirerek tamamlandığına dair onay belgesidir.

Yatırım Teşvik Belgesi (YTB)

Yatırımın karakteristik değerlerini ihtiva eden, yatırımın bu değerler ve tespit edilen şartlara uygun olarak gerçekleştirilmesi halinde üzerinde kayıtlı destek unsurlarından istifade imkânı sağlayan, 2012/3305 sayılı "Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Kararda Değişiklik Yapılmasına Dair Karar" kapsamında söz konusu kararın amaçları doğrultusunda gerçekleştirilecek yatırımlar için düzenlenen belgedir.

Yatırım Teşvik Sistemi

2012/3305 sayılı "Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Kararda Değişiklik Yapılmasına Dair Karar" ile yürürlüğe konulan ve yatırımcılara yönelik teşvik imkanları sunan programdır.